Emva phaya kwinkulungwane ye-19, xa ukutshaya kwakungathethi ngempilo, ipakethi nganye yayisoloko ine-ikhadi lesigaretienemifanekiso enemibala equka abadlali abadumileyo, izilwanyana kunye neenqanawa. Uninzi lwazotywe ngesandla ngabazobi okanye lwaprintwa ngeebhloko.
Namhlanje,amakhadi esigarethi ziyaqokelelwa – kwaye zihlala zixabisekile – kwaye ubudala, ukunqaba kunye nesimo esichaphazela ixabiso lazo. Umzekelo odumileyo yikhadi elibonisa inkwenkwezi yebhola ekhatywayo yaseMelika uHonus Wagner ukususela ekuqaleni kweminyaka yoo-1900, enye yazo ithengiswa nge-$7.25 yezigidi (ngaphezulu kwe-£5.5 yezigidi) ngo-2022.
Kamva kuloo nyaka, ikhadi lecuba elingaqhelekanga lomdlali webhola ekhatywayo uSteve Bloomer lathengiswa kwifandesi yase-UK nge-£25,900, kwaye imakethi isaqinile nanamhlanje.
Ngoko ke, ukuba ukhangela kwi-attic yakho uze ufumane ingqokelela yezintoamakhadi esigarethi, uhleli phezu kwemigodi yegolide?
Ngokutsho kukaSteve Laker, umlawuli weLondon Cigarette Card Company, kukho imakethi enkulu yehlabathi yezi zinto ziqokelelweyo.
“Ukuqokelela amakhadi kusaqhubeka njengento yokuzonwabisa kuba ungathenga iiseti namhlanje ngexabiso eliphantsi njenge-£20,” utshilo. “Udumo lwabo luyakhula kuba abantu bayaqonda ukuba ikhadi abaliphetheyo linokuba neminyaka eyi-120 ubudala kwaye iinyani nolwazi olumalunga nalo beluya kubhalwa ngumntu othile ngelo xesha, kungekhona ngumbhali-mbali ojonga emva.”
“Kusenokwenzeka ukuba, usenokuba uhleli kwimigodi yegolide,” wongeza. “I-holy grail yiseti yama-clown angama-20 akwizikhundla ezahlukeneyo, aveliswe yiTaddy’s, anokwenza imali engaphezulu kwe-£1,100 ngekhadi.”
Ixesha lokukhula kwezoqoqoshoamakhadi esigarethi yayiphakathi kweminyaka yoo-1920 noo-1940. Zarhoxiswa okwethutyana ukuze kugcinwe iphepha ngexesha leMfazwe Yehlabathi yesiBini, kwaye azizange zibuyele kwinqanaba elifanayo lemveliso - nangona kwadalwa iiseti ezimbalwa ezincinci kwiminyaka eyalandelayo.
Kuthekani ngamanye amakhadi axabisekileyo aqokelelwayo?
“Asikuko kuphela amakhadi ecuba athengiswayo. Usenokukhumbula amakhadi eti kaBrooke Bond okanye amakhadi e-bubblegum avela kwiipakethi zelekese ezimnandi zikaBarratts noBassetts, kwaye amakhadi ebhola ekhatywayo okuqala axabisa amakhulu eepawundi kwiseti,” utshilo uLaker.
“I-Famous Footballers Series A.1 ukususela ngo-1953 ixabisa i-£7.50 ngekhadi okanye i-£375 kwiseti yama-50. Ezinye zeeseti zeBrooke Bond Tea ziyafunwa, njengeWild Flowers Series 1 (iphepha elincinci) enexabiso le-£500.”
Kunokuba nzima ukwazi ukuba uphethe into exabisekileyo naamakhadi esigarethi, njengoko ixabiso linokwahluka ngokuxhomekeke ekubeni kunqabile kangakanani na, imeko kunye nethamsanqa lokutsalwa kwifandesi - kodwa kukho iindlela zokuqala uvavanyo lwakho.
“Ezinye zeeseti ezintle zisikwe ngesandla kwaye siyazi ukuba kunokubakho ezinye iikopi. Sinokuzibona ngokukhawuleza oko ngobukhulu bekhadi nendlela elibukeka ngayo. Umenzi ngamnye wecuba ukhuphe amakhadi anobukhulu obahlukeneyo,” utshilo uLaker.
“Amakhadi aseMelika okuqala ayesebenzisa ibhodi ebanzi kakhulu, kodwa uninzi lwamakhadi e-WG kunye ne-HO Wills, umzekelo, ayencinci kakhulu. Ixabiso livela kwinani elingaqhelekanga – umzekelo, uWills noJohn Players bavelise amakhadi ngezigidi.
"Kunokubakho iikopi ezintsha, kodwa siza kwazi ngobukhulu bekhadi nendlela elinqunyulwa ngayo. Kodwa ixabiso lixhomekeke ekubeni ikhadi alifumaneki lula kangakanani."
Ngaba i-UKamakhadi esigarethiixabiso layo lingakanani?
Ibali lekhadi elibonisa inkwenkwezi yebhola ekhatywayo yaseMelika uHonus Wagner efumana imali engaphezulu kwe-£5 yezigidi ngokuqinisekileyo lenze iindaba eziphambili, kodwa kuthekani ngezo zenziwe e-UK?
Kusenokungabikho zigidi ezifumanekayo kwikhadi elinye, kodwa uyilo olubonisa abadlali bebhola ekhatywayo, ngakumbi, luthandwa kakhulu kwimarike yaseMelika.
“Bekukho iqela lonke labadlali bebhola ekhatywayo beCadet esalithengisa nge-£17.50, kwaye ikhadi elinye kuloo seti elalinoBobby Charlton laya eMelika laza lathengiswa nge-$3,000 (malunga ne-£2,300),” utshilo uLaker.
“Ikhadi likaHonus Wagner elalithengiswa ngezigidi lalingaqhelekanga kwaye kwenzeka nje ukuba kubekho umthengi ngelo xesha – nokuba liza kuphinda lifumane elo xabiso kwakhona okanye akunjalo, lixesha kuphela eliza kuxela, kuba lalisekelwe kwimfuno.”
Ingakanani imeko yakhoamakhadi esigarethiukufumanisa ixabiso lazo?
Ezinyeamakhadi esigarethizingonakala ngaphambi kokuba uzibambe, njengoko abantu babedla ngokuzityhala eludongeni kumdlalo – kwaye kwakukho ixesha apho abanini bazo babezigcina kwiplastiki eyayine-asidi, eyayizitshabalalisa.
Usenokucinga ukuba ukufaka ingqokelela yamakhadi akho kwi-albhamu kuya kunceda ukuwagcina, kodwa oku kungalinciphisa kakhulu ixabiso lawo. Ngoko ke, ukuba uneseti kwaye ulingeka ukuba uyincamathisele, musa ukunikezela kuloo mnqweno.
"Sineendlela ezahlukeneyo zokugcina [amakhadi esigarethi],” ucacisa uLaker. “Phakathi kweminyaka yoo-1920 noo-1940, abavelisi babekhupha ii-albhamu ngoko ke uninzi lwamakhadi lwaluza kubanjwa, kodwa ngelishwa oko kunefuthe elikhulu kwixabiso kuba ngendlela imakethi eyiyo ngoku, sifumanisa ukuba abaqokeleli bafuna ukubona ngasemva kwamakhadi kunye neenxalenye zawo.
"Kuyathandeka ukubafaka kwi-albhamu ukuze uthi uyigqibile ingqokelela, kodwa ixabiso liyehla ukuba bebebambekile."
Ixesha leposi: Oktobha-23-2024





